Czy umowa zawarta przez e-mail jest ważna? Jeden ze znajomych fotografów zadał mi ostatnio to pytanie. W internecie jest dużo informacji na ten temat! Jednakże, jakie będą tego konsekwencje? Czy wszystkie ustalenia umowy przez e-mail będą obowiązywały?

Czym jest umowa?

Najprościej mówiąc, o umowie możemy mówić, gdy dwoje ludzi składa sobie oświadczenia woli z których wynika, że zobowiązują się do czegoś, np.w ramach takiej umowy jedna strona wykonuje jakąś usługę, druga płaci za jej wykonanie. Niezbędnym elementem oświadczenia woli jest porozumienie stron.

Czym w takim razie jest oświadczenie woli? Reguluje to stosowanie art. 60 Kodeksu cywilnego:

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli).

Oznacza to, że oświadczeniem woli jest odpowiednie zachowanie się osoby, które pokazuje jej wolę, zamiar w sposób wystarczający aby można było uznać to za chęć zobowiązania się do pewnego działania. Takie oświadczenia woli będą minimum dwa, złoży je klient oraz fotograf.

Wyjątki

Oczywiście jak to zwykle bywa, swoboda w formie zawierania umowy istnieje tylko w pewnych sytuacjach. Nasz ustawodawca zastrzegł sobie kilka wyjątków, gdzie umowa musi być zawarta w formie pisemnej. To co mogłoby nas zainteresować to:

– przeniesienie majątkowych praw autorskich;
– licencja wyłączna;

Umowa przez e-mail – moment zawarcia

W przypadku zawierania umów w postaci elektronicznej, istotnym jest określenie momentu zawarcia umowy przez e-mail:

Art. 61.
§ 1. Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej.
§ 2. Oświadczenie woli wyrażone w postaci elektronicznej jest złożone innej osobie z chwilą, gdy wprowadzono je do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, żeby osoba ta mogła zapoznać się z jego treścią.

Jeżeli jedna ze stron wysłała oświadczenie woli poprzez elektroniczny środek komunikacji, ważna będzie chwila wysłania go tak aby druga strona mogła się z nim zapoznać. Mam tutaj na myśli nie tylko e-maile, jako główny sposób, ale także Facebook czy inne portale społecznościowe, które ostatnimi czasy są równie popularne ze względu na łatwość bezpośredniego nawiązania kontaktu.

Jak stanowi ostatnia część §2, druga strona musi otrzymać oświadczenie w taki sposób aby mogła się z nim zapoznać. Dotyczy to szczególnie plików których nie będzie mogła otworzyć ze względu na ich niestandardowy format.

Moment zawarcia umowy jest o tyle istotny, że od tego określonego czasu strony będą nią związane, a więc będą mogły rozwiązać umowę tylko w określonych przypadkach.

Gdy fotograf wraz z klientem zobowiążą się do jej wykonania, nie będą mieli możliwości jej rozwiązania tylko dlatego, że jedna ze stron bagatelizować będzie kontakt z tego powodu, że odbył się tylko i wyłącznie za pośrednictwem internetu.

Negocjacje umowy

W większości wypadków, zanim umowa w ostatecznej formie zostanie zawarta, musi nastąpić etap negocjacji. Tak jak to bywa poza internetem, tak i w nim, zawarcie umowy przez e-mail następuje po porozumieniu się co do wszystkich jej postanowień.

Nie ma tutaj żadnych wyjątków i tak samo króluje zasada prowadzenia negocjacji z poszanowaniem dobrych obyczajów.

Przeniesienie czy licencja praw autorskich?

Jak pamiętacie z poprzednich wpisów, przeniesienie majątkowych praw autorskich może nastąpić tylko drogą pisemną. Podobnie ma się sprawa z licencją wyłączną. W momencie zawarcia umowy zdalnie przez e-mail, jeżeli mieliśmy na myśli przeniesienie praw, to nie będzie miał ten zapis mocy wiążącej, chociażby cała czynność prawna była ważna. Sprawia to wiele kłopotów, nie tylko przed ale i po jej wykonaniu.

Właśnie w takim przypadku istnieje czynność prawna zastępcza. Przeniesienie praw majątkowych zostanie zastąpione przez licencje niewyłączną, jeżeli spełni to w pewnym stopniu cel zawarcia tej umowy. W szczególności, gdy ważniejszym będzie wykonanie umowy i możliwość korzystania z utworu aniżeli jej niewykonanie.

To jeden z powodów dla których sami klienci powinni dbać o to, by umowy były sporządzane w formie pisemnej.

Licencja niewyłączna, jak nazwa wskazuje, może być udzielana wielu osobom, tak więc praktycznie wykonane dla Was zdjęcie możecie kiedyś zobaczyć wykorzystane przez inną firmę.

Jak widzisz, nie zawsze umowa przez e-mail będzie ważna.

Zawieranie umowy przez e-mail lub facebook

Zarówno zawieranie umów przez internet, e-mail czy facebook stanowić może w wypadku sporu nie lada problem. Jak wyżej opisałem, oświadczenie woli musi nastąpić w sposób wystarczający, tak aby strona mogła uznać to za chęć do jej zawarcia i wykonania.

W praktyce, z samej rozmowy na fb lub treści maila trudno określić, czy w ogóle doszło do zawarcia umowy.

Często spotykam się z dodatkowym problemem, gdy jedna ze stron nie określiła wszystkich warunków i okoliczności wykonania umowy biorąc je za rzecz oczywistą i przystąpiła do zawarcia umowy. Tak więc, kolejnym zagrożeniem może być to jak strony postrzegają warunki na jakie się umówiły.

Oczywiście, mogą wystąpić tutaj nie tylko problemy po stronie człowieka ale również techniczne, takie jak niepoprawne wyświetlenie wiadomości poprzez błędne działanie systemu lub po prostu niedostarczenie ostatecznego potwierdzenia drugiej stronie.

Czy umowa ustna też jest ważna?

Tak, umowa ustna, podobnie jak przez e-mail, facebook lub inne medium, może być ważna – o ile spełni się odpowiednie wymagania, które opisałem powyżej.

Podpis elektroniczny w umowie przez internet

Do tego momentu opisane było zawarcie umowy przez e-mail w sposób tradycyjny, czyli bez podpisu. Istnieje również możliwość zawierania takich umów z pomocą bezpiecznego podpisu elektronicznego, i co ważne, weryfikowanego przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Taki podpis wydawany jest przez odpowiednie do tego instytucje.

O tyle dobrze, że podpis ten jest równoważny z podpisem własnoręcznym. Niestety, jest on bardzo rzadko spotykany w użyciu, a jeszcze rzadziej potrzebny do zawierania umów w życiu codziennym.

Czy zeskanowana umowa jest ważna? Czy można złożyć własnoręczny podpis na tablecie? Zobacz w artykule: Czy można podpisać umowę na tablecie?

 

Potrzebujesz indywidualnej pomocy prawnej?

Poszukujesz kogoś, kto rozwiąże Twój problem?

Napisz do mnie na a.szczudlo@snazykgranicki.pl!

 

Podsumowanie

Jeżeli chcesz zawrzeć umowę przez e-mail, a co za tym idzie, udzielić tylko licencji niewyłącznej, tak jak dzieje się to często przy fotografiach stockowych – droga wolna. Jednakże, polecam wtedy zapisanie wszystkich wiadomości dla ewentualnych celów dowodowych.

Gdy potrzebujesz jednak przenieść więcej praw na klienta, pozostaje Tobie droga pisemna lub obdarzenie zaufaniem drugiej strony umowy, która nie wystosuje w przyszłości roszczeń przeciwko Tobie z powodu niezachowania jej warunków.

Pamiętajcie, przezorny zawsze ubezpieczony.

Jeżeli masz jakieś pytania lub chciałbyś podjąć się dyskusji na temat dotyczący tego artykułu, zapraszam do pisania komentarzy poniżej bądź bezpośrednio na mój mail. Może w kolejnych artykułach poruszę Twoje zagadnienie?

Zdjęcie: Dr.Colossus / Foter / Creative Commons Attribution-ShareAlike 2.0 Generic (CC BY-SA 2.0)

Arkadiusz Szczudło

Arkadiusz Szczudło

Jestem prawnikiem w kancelarii Snażyk Granicki sp.k. Pomagam przedsiębiorcom i freelancerom z branży kreatywnej, a w szczególności mody. Z powodzeniem prowadzę dla nich blogi oraz liczne poboczne projekty (...) Możesz do mnie pisać na a.szczudlo@snazykgranicki.pl.

More Posts - Website - Twitter - Facebook - LinkedIn - YouTube - Instagram

Pin It on Pinterest