Temat nie dość, że jest kontrowersyjny pod względem etycznym – co krok przecież słyszymy o przypadkach, gdy agencja lub projektant każą schudnąć angażowanym modelkom – to biorąc pod uwagę aspekty prawne tego „nakazu” – niełatwo ocenić, czy formułując go łamie się prawa „zbyt grubej” modelki.

Wiele razy sam spotkałem się wśród modelek – swoich znajomych oraz klientek – że znalazły się w takiej sytuacji, kiedy uznano je za zbyt „okrągłe”, kazano liczyć kalorie i chudnąć.

W takim przypadku możemy wyróżnić dwa rodzaje zobowiązania do tzw. chudnięcia albo do utrzymywania danej wagi ciała, lub określonego wyglądu:

  1. w związku z umową (najczęściej z agencją modelek), która określa zasady utrzymywania wskazanej wagi ciała oraz ogólnego (zadbanego) wyglądu przez modelkę lub
  2. pokazami mody poprzez ograniczanie/odmawianie modelkom zleceń ze względu na ich wagę ciała.

Postanowienia umowne dotyczące wyglądu modelki

Jak już wspomniałem wyżej, w umowie zapisy dotyczące wyglądu modelki możecie znaleźć bardzo często – są to m.in. postanowienia takie, jak poniższe.:

1. Modelka zobowiązuje się, że w okresie obowiązywania niniejszej Umowy nie dokona zmian w swoim wyglądzie zewnętrznym bez wiedzy i zgody Agenta wyrażonej na piśmie pod rygorem nieważności.
2. W szczególności Modelce nie wolno bez uprzedniej zgody Agenta przekłuwać ciała, robić tatuaży, ścinać lub farbować włosów oraz przechodzić operacji plastycznych.
3. Modelka zobowiązana jest do dbania o siebie, w szczególności do dbania o higienę osobistą, o cerę, wygląd włosów oraz o odpowiednią figurę.
4.Modelka zobowiązuje się utrzymywać stałą wagę w przedziale od … kg do … kg oraz uzgadniać z Agencją wszelkie zmiany w swoim wyglądzie.

Dodatkowo można spotkać się z obowiązkiem nakładanym na modelkę raportowania agencji zmian w ciele np. poprzez comiesięczną wysyłkę zdjęć. Dzieje się tak często ze względu na specyfikę pracy modelki oraz samej agencji modelek. Agencja musi mieć pewność, że modelka przed wysłaniem na casting lub sesję zdjęciową będzie wyglądała tak, jak w momencie nawiązywania współpracy.

Biorąc pod uwagę aspekt prawny, w mojej ocenie powyższe postanowienia umowne będą mogły być uznane za zgodne z prawem i tym samym wiążące modelkę, gdyż nie łamią podstawowych praw, czy dóbr osobistych. Nie działają również na szkodę modelki, która zgadza się na taką współpracę.

Znajdą się jednak sytuacje, kiedy takie postanowienia będą mogły zostać uznane za niewiążące z uwagi na szczególne okoliczności. Rozważmy np. sytuację, w której modelka choruje i przyjmuje leki przepisane przez lekarza prowadzącego. Czasami mogą one wywoływać szereg efektów ubocznych, które będą wpływać na wygląd modelki, szczególnie jej masę ciała.

Z tego właśnie względu warto poinformować agencję o braku możliwości dostosowania się do postanowień umowy dotyczących wyglądu, czy wagi ciała.

Jest to o tyle istotne, że w przypadku sporu sądowego mającego swoje podłoże w zmianie w wyglądzie modelki, sąd zawsze bierze pod uwagę całokształt okoliczności i powody, z których zobowiązanie nałożone przez modelkę w umowie zostało złamane i na tej podstawie dokonuje oceny, czy modelka obowiązana jest np. do zapłaty zastrzeżonej w umowie kary umownej (jeżeli taka została w umowie przewidziana) lub jakiekolwiek odszkodowania.

Zawsze warto w umowie z agencją przewidzieć pewne sytuacje i możliwość rozwiązania umowy. Pamiętaj, że agencja nie zawsze wyjdzie sama z taką propozycją.

Prawa modelek w Unii Europejskiej

Zdarza się, że gdy modelka/model przymuszani są przez projektantów lub inne osoby do utraty wagi – ograniczane są w ten sposób ich możliwości brania udziału w sesjach zdjęciowych i pokazach mody.

W takim przypadku możemy mówić o łamaniu szeregu praw związanych z dobrami osobistymi modelki czy wystąpieniu szkody niemajątkowej w związku z naruszeniem jej praw. Powody, dla których modelki nie dochodzą swoich praw rozwinę przy innej okazji. Natomiast warto już teraz wskazać, że w Polsce dochodzenie roszczeń w związku z omawianym dzisiaj tematem jest utrudnione i ustawodawca nie przewiduje rozwiązań, które wdrożono już w innych krajach.

Chlubnym przykładem, gdzie prawa modelek są respektowane jest Francja, gdzie weszły w życie przepisy zabraniające zatrudniania zbyt wychudzonych modelek. Takie odgórne regulacje mogą pozytywnie wpływać na dalsze aktywne działania i regulacje mające na celu ograniczenie takiego procederu i nakłaniania modelek do nieustającego chudnięcia.

Kobieta o wzroście 168 cm i BMI 18,5 waży 51,7 kg. Średnie BMI Francuzek to 23,9 – dla porównania, według danych z 2013 r. przeciętna Brytyjka ma BMI 26,9, dlatego mieszkanki Wysp uchodzą za najgrubsze w Europie. Modelki występujące na wybiegach w Madrycie muszą mieć BMI powyżej 18. – czytaj więcej: http://www.polskatimes.pl/artykul/3795131,francja-walczy-z-anoreksja-wsrod-modelek-zatrudnianie-zbyt-chudych-kobiet-ma-byc-karane-wiezieniem,id,t.html

Podobne regulacje związane ze sposobem odżywiania wprowadzane są również w innych krajach, np. w Izraelu.

Za oceanem z kolei dwa największe holdingi modowe wydały listę zasad dotyczących ich współpracy z modelkami. Kering (m.in. Gucci, YSL, Balenciaga) i LVMH (m.in. Louis Vuitton, Celine, Givenchy) wydały wspólnie listę zasad, według których modelki mają być zatrudniane, co powinno być im zapewnione podczas pracy, czego nie można od nich wymagać. Każdy projektant czy dom mody, który należy do holdingów, ma obowiązek wprowadzić te regulacje. Publikacja zbiegła się nieprzypadkowo w czasie z początkiem okresu Fashion Weeków. Każda, nawet początkująca modelka powinna się z tą listą zapoznać i wiedzieć, jakie ma prawa i jak powinna być traktowana – czytaj więcej: http://www.thefashionlaw.com/home/kering-and-lvmh-join-draft-charter-on-models-well-being

W mojej ocenie należy wdrożyć odpowiednie przepisy, a na pewno zadbać o uświadamianie społeczności i branży mody np. poprzez organizowanie odpowiednich wydarzeń i stworzenie kodeksu dobrych praktyk do których agencje modelek oraz polskie marki odzieżowe będą mogły przystąpić.

Jeżeli artykuł przydał Ci się, uświadomił Cię w pewnych aspektach, udostępnij go proszę dalej. Niech więcej osób dowie się o nim.

Arkadiusz Szczudło

Arkadiusz Szczudło

Jestem prawnikiem w kancelarii Snażyk Granicki sp.k. Pomagam przedsiębiorcom i freelancerom z branży kreatywnej, a w szczególności mody i newtech. Z powodzeniem prowadzę dla nich blogi oraz liczne poboczne projekty (...) Możesz do mnie pisać na a.szczudlo@snazykgranicki.pl.

More Posts - Website - Twitter - Facebook - LinkedIn - YouTube - Instagram

Pin It on Pinterest