Autorzy blogów i właściciele profili na Facebooku stale poszukują sposobów na powiększanie zasięgów publikowanych przez siebie treści. Aby uniknąć wysokich kosztów związanych z działaniami promocyjnymi (np. promowanie postów na Facebooku), mogą zdecydować się na tańszą i niejednokrotnie bardziej skuteczną opcję w postaci adresowanego do odbiorców konkursu. W prezentowanym materiale omówimy zasady konkursów organizowanych na blogach i w mediach społecznościowych.

Zwiększony ruch na blogu lub profilu często przekłada się na jego większy zasięg, a emocje związane z udziałem w zmaganiach sprzyjają utrwaleniu u adresatów treści związanych z blogiem czy fanpage (np. nazwa, logo), co uprawdopodabnia, że zajrzą w to miejsce także przy innej okazji, a nawet zostaną jego „stałymi bywalcami”.

Należy jednak pamiętać, że organizatorzy takiego konkursu nie poruszają się w prawnej próżni, a w zależności od jego rodzaju, mogą polegać przepisom nawet kilku ustaw. Co więcej, ich nieprzestrzeganie może rodzić poważne konsekwencje, dlatego przystępując do organizacji konkursu, należy dobrze się przygotować.

Konkurs to przyrzeczenie publiczne czy loteria?

Odpowiedź na postawione wyżej pytanie ma zasadnicze znaczenie dla prawnej kwalifikacji działań organizatora konkursu na blogu, czy facebooku. Polskie prawo nie zawiera definicji konkursu, więc niezależnie od tego, jak organizator nazwie przedsięwzięcie, jego prawna natura będzie zależała od zasad, na jakich jest organizowane.

Słownikowa definicja konkursu wg PWM („impreza, przedsięwzięcie dające możność wyboru najlepszych wykonawców, autorów danych prac itp.”) jest zbliżona do przyrzeczenia publicznego (uregulowanego w Kodeksie cywilnym):

Art. 919 § 1. Kto przez ogłoszenie publiczne przyrzekł nagrodę za wykonanie oznaczonej czynności, obowiązany jest przyrzeczenia dotrzymać.
(…)
Art. 921. § 1. Publiczne przyrzeczenie nagrody za najlepsze dzieło lub za najlepszą czynność jest bezskuteczne, jeśli nie został w nim oznaczony termin, w ciągu którego można ubiegać się o nagrodę.
2. Ocena, czy i które dzieło lub czynność zasługuje na nagrodę, należy do przyrzekającego, chyba że w przyrzeczeniu nagrody inaczej zastrzeżono.

Loteria natomiast ma swoją prawną definicję, która znajduje się w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych:

Art. 2. ust. 1. Grami losowymi są gry, w tym urządzane przez sieć Internet, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, których wynik w szczególności zależy od przypadku. Są to:
(…)
10) loterie promocyjne, w których uczestniczy się przez nabycie towaru, usługi lub innego dowodu udziału w grze i tym samym nieodpłatnie uczestniczy się w loterii, a podmiot urządzający loterię oferuje wygrane pieniężne lub rzeczowe.

Różnica między przyrzeczeniem publicznym a loterią sprowadza się do tego, że w pierwszym przypadku wyłonienie zwycięzcy zależy od kryteriów ustalonych przez przyrzekającego, a w drugim – jest zależne od przypadku. Różnica ta jest zawsze wskazywana, gdy mówimy o konkursach organizowanych na blogach i Facebooku. Zobacz poniżej dlaczego.

Konkurs jako loteria

Przechodząc do sedna sprawy. Musisz uwierzyć, że dla autorów blogów lub właścicieli profili na Facebooku zdecydowanie korzystniej jest zorganizować konkurs spełniający definicje przyrzeczenia publicznego niż loterii.

Przygotowując konkurs w postaci loterii, już na starcie organizatorzy muszą spełnić szereg obowiązków, do których należy uzyskanie zezwolenia wydanego przez właściwego dyrektora izby administracji skarbowej (art. 32 ust. 3 ustawy o grach hazardowych). Udzielane jest ono na wniosek (musi on zawierać elementy wskazane w art. 39 ustawy o grach hazardowych), na którego rozpatrzenie organ ma 2 miesiące od dnia jego złożenia (art. 40 ust. 2 w/w ustawy). Podmiot urządzający loterię promocyjną musi także owo zezwolenie opłacić (opłata wynosi 10% wartości puli nagród, jednak nie mniej niż 50% kwoty bazowej – art. 69 ust. 1 pkt 5 w/w ustawy; definicja kwoty bazowej znajduje się w art. 70 tejże ustawy). Ponadto na organizatorze ciąży obowiązek zapewnienia nadzoru nad grami hazardowymi przez osoby legitymujące się odbyciem stosownego szkolenia (materię tą reguluje rozdział 3 w/w ustawy).

Loteria musi być także przeprowadzana zgodnie z zatwierdzonym regulaminem, którego projekt dołącza się do wniosku o wydanie zezwolenia.

Dodatkowo, musisz wiedzieć, że sankcje za przeprowadzenie loterii bez wymaganego zezwolenia są dotkliwe – na urządzającego loterię oraz uczestnika może zostać nałożona kara pieniężna w wysokości pięciokrotności opłaty za wydanie zezwolenia. Urządzanie loterii wbrew przepisom ustawy stanowi również wykroczenie karnoskarbowe, za które grozi kara grzywny w wysokości 240 stawek dziennych.

Jak widzisz, jeżeli konkurs nie musi koniecznie wyłaniać zwycięzcy w drodze przypadku, lepiej jednak nadać mu formę przyrzeczenia publicznego – o czym poniżej.

Konkurs na blogu i Facebooku jako przyrzeczenie publiczne

Konkurs, który nie wyłania zwycięzcy w drodze przypadku, nie wymaga zezwolenia, nie musi być też nigdzie zgłaszany.

Co więcej, może przeprowadzać go każda osoba o pełnej zdolności do czynności prawnych.

Nie należy jednak podochodzić do jego organizacji niefrasobliwie – złożonego przyrzeczenia publicznego trzeba dotrzymać, a laureat ma prawo domagać się wydania nagrody na drodze sądowej.

Regulamin konkursu

Konkurs organizowany na blogu, niezależnie, czy będzie loterią czy przyrzeczeniem publicznym, wypełnia definicję usług świadczonych droga elektroniczną zawartą w art. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Nakłada to na organizatora (który jest jednocześnie usługodawcą) szereg obowiązków, które określa rozdział 2 w/w ustawy. Do najważniejszych należy obowiązek informacyjny (art. 5) oraz obowiązek określenia regulaminu świadczenia usług (art. 8), który musi zawierać co najmniej:

  • rodzaje i zakres usług świadczonych drogą elektroniczną;
  • warunki świadczenia usług drogą elektroniczną, w tym:
    1. wymagania techniczne niezbędne do współpracy z systemem teleinformatycznym, którym posługuje się usługodawca,
    2. zakaz dostarczania przez usługobiorcę treści o charakterze bezprawnym;
  • warunki zawierania i rozwiązywania umów o świadczenie usług drogą elektroniczną;
  • tryb postępowania reklamacyjnego.

Regulamin, o którym mowa wyżej, odnosi się do ogólnych zasad świadczenia usług – konkretny konkurs najczęściej będzie wymagał osobnego regulaminu, powiązanego jednak z tym pierwszym.

Jeżeli konkurs jednak będzie spełniał kryteria loterii promocyjnej, o której wspominaliśmy powyżej, organizator jest zobowiązany określić jej regulamin, który podlega zatwierdzeniu przez organ wydający zezwolenie. Regulamin ten musi zawierać następujące elementy (art. 61 ust. 3 ustawy o grach hazardowych):

  • nazwę loterii;
  • nazwę podmiotu urządzającego loterię;
  • wskazanie organu wydającego zezwolenie;
  • zasady prowadzenia loterii;
  • obszar, na którym będzie urządzana loteria;
  • czas trwania loterii;
  • sposób urządzania loterii, w szczególności miejsce i termin losowania nagród;
  • sposób zapewnienia prawidłowości urządzania loterii;
  • sposób i termin ogłaszania wyników;
  • miejsce i termin wydawania wygranych;
  • tryb i terminy rozpatrywania reklamacji i zgłaszania roszczeń;
  • wartość puli nagród;
  • w przypadku loterii promocyjnej – termin rozpoczęcia i zakończenia sprzedaży towarów lub innych dowodów udziału w loterii promocyjnej.

Jeżeli konkurs będzie spełniał kryteria przyrzeczenia publicznego, określenie jego regulaminu nie jest prawnie wymagane. Warto jednak zadać sobie trud jego sporządzenia, gdyż pozwoli on uporządkować wszelkie aspekty konkursu oraz zabezpieczy interesy organizatora w razie sporu sądowego z uczestnikiem lub inną osobą. Taki regulamin powinien zawierać:

  • dane podmiotu organizującego konkurs, pozwalające na jego niewątpliwą identyfikację;
  • daty rozpoczęcia i zakończenia konkursu;
  • określenie podmiotów, które mogą brać udział w konkursie;
  • zadanie konkursowe oraz zasady obowiązujące przy jego wykonaniu;
  • kryteria wyłonienia laureata;
  • nagrody;
  • sposób ogłoszenia laureatów;
  • zasady reklamacji i rozwiązywania sporów.

Należy wspierać i szerzyć dobrą praktykę – informacyjną – wobec uczestników konkursów na blogu lub Facebooku.

Regulamin konkursu a klauzule niedozwolone

Panuje spór, czy do takiego regulaminu należy stosować przepisy, które dotyczą wzorców umownych i ochrony konsumentów przed zawartymi w nich klauzulami niedozwolonymi (abuzywnymi). Zwolennicy takiego rozwiązania wskazują, że uczestnik konkursu jest także konsumentem, więc ta ochrona powinna go dotyczyć. Przeciwnicy natomiast podnoszą, że przyrzeczenie publiczne jest jednostronną czynnością prawną, do której nie można stosować przepisów dotyczących wzorców umownych (do tego stanowiska przychylił się Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt VI ACa 1435/12 oraz Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 stycznia 2015 r. I CSK 40/14).

Bezpieczniej jest jednak unikać umieszczania w regulaminie klauzul niedozwolonych – ogólne przepisy ich dotyczące znajdują się w art. 3851 i następnych Kodeksu cywilnego, a szczegółowy rejestr klauzul uznanych za niedozwolone prowadzi Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (można zapoznać się z nim na prowadzonej przez niego stronie internetowej).

Regulamin konkursu na Facebooku

Na końcu organizator powinien również zapoznać się z regulaminem Facebooka albo platformy internetowej, na której znajduje się jego blog – często zawierają one przepisy dotyczące organizowanych za ich pośrednictwem konkursów.

W przypadku Facebooka stosowne regulacje zawiera rozdział „Promocje”, w którym czytamy, że organizator promocji (np. konkursu, loterii) odpowiada za zgodną z prawem obsługę tej promocji, w tym za:

  1. oficjalny regulamin;
  2. warunki oferty i wymagania wstępne (np. ograniczenia dotyczące wieku i miejsca zamieszkania);
  3. zgodność z przepisami i warunkami dotyczącymi nagród oferowanych w ramach promocji (np. zarejestrowanie promocji i uzyskanie wszelkich obowiązkowych zezwoleń).

Organizator jest także zobowiązany umieścić w opisie promocji informacje, że serwis Facebook jest w pełni zwolniony z odpowiedzialności przez każdego jej uczestnika, a ponadto, że promocja nie jest w żaden sposób przez ten serwis sponsorowana, popierana ani przeprowadzana przez serwis, ani też z nim związana. Administrator promocji korzysta z Facebooka na własną odpowiedzialność, bez pomocy ze strony serwisu.

Regulamin usługi Strony na Facebooku dostępny jest pod adresem: https://www.facebook.com/page_guidelines.php

Ważne – regulamin Facebooka zakazuje wykorzystywania do promocji prywatnych osi czasu oraz połączeń ze znajomymi (niegodne z nim będzie stosowanie rozwiązań typu „udostępnij na swojej osi czasu, aby wziąć udział w promocji”, „udostępnij na osi czasu znajomego, aby uzyskać dodatkowe udziały w promocji” czy „oznacz znajomych w tym poście, aby wziąć udział w promocji”)

Ochrona danych osobowych uczestników konkursu

Organizator konkursu będzie przetwarzał dane osobowe (np. imię, nazwisko, adres mailowy) jego uczestników, choćby w celu ich identyfikacji. Nakłada to na niego obowiązki zawarte w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, a po 25 maja RODO (Ogólne rozporządzenie o ochronie danych).

Jednym z nich z nich jest ustalenie podstawy do przetwarzania danych osobowych zgodnie z prawem – nie tylko w celu organizowania konkursu. Jeżeli wymagane będzie uzyskanie zgody (np. w sytuacji, gdy będziemy chcieli przesyłać informacje handlowe), nie może być ona domniemana lub dorozumiana, dlatego najwygodniej zawrzeć takie postanowienie w formie checkboxa pod formularzem uczestnictwa.

Innym obowiązkiem jest poinformowanie osoby (tzw. obowiązek informacyjny), których dane zebrano o:

  • adresie swojej siedziby i pełnej nazwie, a w przypadku gdy administratorem danych jest osoba fizyczna – o miejscu swojego zamieszkania oraz imieniu i nazwisku;
  • celu i zakresie zbierania danych, a w szczególności o odbiorcach lub kategoriach odbiorców danych;
  • źródle danych;
  • prawie dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania;
  • uprawnieniach wynikających z art. 32 ust. 1 pkt 7 i 8 (żądaniu zaprzestania przetwarzania danych oraz sprzeciwie wobec przetwarzania w celach marketingowych.

Po wejściu w życie RODO, obowiązek informacyjny zostanie poszerzony i będzie obejmował:

  • tożsamość administratora i jego dane kontaktowe oraz, gdy ma to zastosowanie, tożsamość i dane kontaktowe jego przedstawiciela;
  • gdy ma to zastosowanie – dane kontaktowe inspektora ochrony danych;
  • cele przetwarzania danych osobowych, oraz podstawę prawną przetwarzania;
  • jeżeli przetwarzanie odbywa się na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f) – prawnie uzasadnione interesy realizowane przez administratora lub przez stronę trzecią;
  • informacje o odbiorcach danych osobowych lub o kategoriach odbiorców, jeżeli istnieją;
  • gdy ma to zastosowanie – informacje o zamiarze przekazania danych osobowych do państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej oraz o stwierdzeniu lub braku stwierdzenia przez Komisję odpowiedniego stopnia ochrony lub w przypadku przekazania, o którym mowa w art. 46, art. 47 lub art. 49 ust. 1 akapit drugi, wzmiankę o odpowiednich lub właściwych zabezpieczeniach oraz o możliwościach uzyskania kopii danych lub o miejscu udostępnienia danych;
  • okres, przez który dane osobowe będą przechowywane, a gdy nie jest to możliwe, kryteria ustalania tego okresu;
  • informacje o prawie do żądania od administratora dostępu do danych osobowych dotyczących osoby, której dane dotyczą, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania lub o prawie do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także o prawie do przenoszenia danych;
  • jeżeli przetwarzanie odbywa się na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a) lub art. 9 ust. 2 lit. a) – informacje o prawie do cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem;
  • informacje o prawie wniesienia skargi do organu nadzorczego;
  • informację, czy podanie danych osobowych jest wymogiem ustawowym lub umownym lub warunkiem zawarcia umowy oraz czy osoba, której dane dotyczą, jest zobowiązana do ich podania i jakie są ewentualne konsekwencje niepodania danych;
  • informacje o zautomatyzowanym podejmowaniu decyzji, w tym o profilowaniu, o którym mowa w art. 22 ust. 1 i 4, oraz – przynajmniej w tych przypadkach – istotne informacje o zasadach ich podejmowania, a także o znaczeniu i przewidywanych konsekwencjach takiego przetwarzania dla osoby, której dane dotyczą.

Obowiązek informacyjny można spełnić w różnoraki sposób np. poprzez umieszczenie odpowiedniej informacji pod formularzem uczestnictwa, czy w formie pop-up’u.

Organizator konkursu powinien pamiętać także o obowiązku zabezpieczenia przetwarzanych danych osobowych, w tym stosowania odpowiednich środków bezpieczeństwa.

Kwestie podatkowe konkursu na blogu i Facebooku

Trudno wyobrazić sobie konkurs bez nagród, a jeszcze trudniej sytuację, gdyby nie była ona obciążona podatkiem. Na podstawie art. 30 ust. pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych od wygranych pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 10% wygranej lub nagrody. Obowiązek jego pobrania i uiszczenia spoczywa na wydającym nagrodę. Uprzedzamy, takiego obowiązku nie można przenieść na uczestnika konkursu – tak, jakby chciało to wielu organizatorów.

W zależności od rodzaju konkursu, możliwe jest skorzystanie z wymienionych w ustawie zwolnień.

Jeżeli przeprowadzany konkurs jest loterią promocyjną, wygrana której jednorazowa wartość nie przekracza 2280 zł jest wolna od podatku (art. 21 ust. 1 pkt 6a ustawy o PIT).

Z innego zwolnienia korzysta wygrana w konkursie w formie przyrzeczenia publicznego – na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 68 w/w ustawy, wolna od podatku jest wartość wygranych w konkursach i grach organizowanych i emitowanych (ogłaszanych) przez środki masowego przekazu (prasa, radio i telewizja) oraz konkursach z dziedziny nauki, kultury, sztuki, dziennikarstwa i sportu, a także nagród związanych ze sprzedażą premiową towarów lub usług – jeżeli jednorazowa wartość tych wygranych lub nagród nie przekracza kwoty 2000 zł; zwolnienie od podatku nagród związanych ze sprzedażą premiową towarów lub usług nie dotyczy nagród otrzymanych przez podatnika w związku z prowadzoną przez niego pozarolniczą działalnością gospodarczą, stanowiących przychód z tej działalności.

Po lekturze przywołanych przepisów może nasunąć się pytanie, czy konkurs organizowany na Facebooku lub blogu spełnia przesłankę o „organizowaniu i emitowaniu przez środki masowego przekazu”? Odpowiadając na to pytanie:

W piśmie z dnia 16 listopada 2011 r. (IBPBII/1/415-732/11/BJ, LEX nr 118194) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach stwierdził m.in.: W przypadku wygranych w konkursach ogłaszanych w mass mediach, dla zastosowania przedmiotowego zwolnienia, nie jest wystarczającym fakt, że informacja o konkursie została przekazana w środkach masowego przekazu. Literalne brzmienie art. 21 ust. 1 pkt 68 ustawy wymaga bowiem, aby konkursy takie były zarówno ogłaszane (emitowane) przez mass media, jak i środki masowego przekazu były ich organizatorem. Oba te elementy, tj. organizacja konkursu przez środki masowego przekazu i ich emisja (ogłaszanie) przez środki masowego przekazu, muszą wystąpić łącznie, aby zwolnienie miało zastosowanie. Świadczy o tym użyty w treści omawianej normy spójnik “i” w wyrażeniu “organizowanych i emitowanych (ogłaszanych) przez środki masowego przekazu (prasa, radio, telewizja)”.

Pomimo powyższego, doktryna uznaje rozumowanie Izby za nieprawidłowe i odnosi się, że:

Stanowisko organów podatkowych uznać należy za nieprawidłowe. Do zastosowania zwolnienia wystarczy, aby konkurs był ogłoszony w środkach masowego przekazu. Nie musi on być jednocześnie zorganizowany przez środki masowego przekazu. – Bartosiewicz Adam, Kubacki Ryszard, PIT. Komentarz, wyd. V, LEX 2015.

Natomiast, Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z dnia 25 czerwca 2015 r. (ILPB1/4511-1-425/15-4/AMN) – „Aby przedmiotowe zwolnienie miało zastosowanie, spełnione muszą zostać łącznie 3 warunki: organizatorem konkursu musi być środek masowego przekazu; podmiotem emitującym (ogłaszającym) konkurs musi być środek masowego przekazu; jednorazowa wartość wygranej nie może przekroczyć kwoty 760 zł. Niewątpliwie, w dzisiejszych czasach nie sposób kwestionować Internetu jako środka masowego przekazu. Jednakże o zastosowaniu przedmiotowego zwolnienia nie decyduje sam fakt organizowania i ogłaszania gier w masowych środkach przekazu.”

Ze względu na szeroki temat, jakim jest kwestia zwolnienia podatkowego odsyłamy do zapoznania się z powyższymi tekstami. Interpretacje idą w kierunku tego, że istnieje możliwość zaliczenia Internetu jako mass media oraz administratora ogólnodostępnego portalu internetowego jako organizatora tego konkursu – a co za tym idzie, będzie możliwość skorzystania ze zwolnienia (zobacz dodatkowo m.in.: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 2 lutego 2016 r. (ILPB1/4511-1-1530/15-2/AMN))

Dodatkową kwestią wartą rozważenia jest także rodzaj wydawanej nagrody. Zarówno w przypadku nagrody rzeczowej, jak i pieniężnej, należy stosować powyższe zasady rozliczania podatku.

Podsumowanie

Organizacja konkursu na blogu lub Facebooku wchodzi w zakres wielu regulacji, o czym można się przekonać zapoznając się z całością artykułu. Ich ilość i surowość nie powinny budzić przerażenia (w końcu takie przedsięwzięcia nie są same w sobie czymś złym i karalnym), ale przy organizowaniu konkursu należy mieć je na uwadze. Jeżeli organizator przygotuje w sposób prawidłowy konkurs na swoim blogu lub fanpage, który prowadzi, nie grożą mu żadne negatywne konsekwencje prawne, a wygenerowane w ten sposób zainteresowanie jego blogiem, czy profilem będzie stanowiło dobrą podstawę dla dalszego rozwoju działalności.

Jeżeli artykuł przydał Ci się, rozwiązał Twój problem i rozjaśnił Ci sytuację, jak zorganizować konkurs na blogu lub Facebooku, udostępnij go proszę dalej. Będzie nam niezmiernie miło, jak więcej osób dowie się o nim.

ps. dzisiejsze kompendium powstało z pomocą zespołu naszej kancelarii :)

Arkadiusz Szczudło

Arkadiusz Szczudło

Jestem prawnikiem w kancelarii Snażyk Korol Mordaka sp.k. Pomagam przedsiębiorcom i freelancerom z branży kreatywnej, a w szczególności mody i newtech. Z powodzeniem prowadzę dla nich blogi oraz liczne poboczne projekty (...) Możesz do mnie pisać na a.szczudlo@skmlegal.pl.

More Posts - Website - Twitter - Facebook - LinkedIn - YouTube - Instagram

Pin It on Pinterest