Tworzenie nazwy dla powstającej firmy czy produktu wiąże się z szeregiem kroków, które należy podjąć. Podobnie jest przy rebrandingu i innej zmianie nazwy marki, działalności lub produktu. Oprócz aspektów technicznych, graficznych i znaczeniowych samej nazwy, należy zwrócić także uwagę na aspekt prawny namingu i rebrandingu.

Czym jest naming i rebranding

Pomimo tego, że pewnie rozróżniasz te dwa określenia, myślę, że dla osób, które tego nie wiedzą, warto je na wstępie wyjaśnić.

Naming – to tworzenie nazw marek, firm, produktów lub usług. Najczęściej nazw kreatywnych, chwytliwych i do zapamiętania.

Rebranding – z kolei to modyfikowanie istniejącej nazwy lub marki firmy (brandu), czasami zmiana produktu lub usługi, zmiana kluczowa mająca wpływ na istniejący brand. Rebranding może (ale nie musi) opierać się na zmianie wyłącznie logo.

Naming i rebranding, a prawo

Osoby odpowiedzialne za tworzenie nazw dla produktów, firm czy innych marek, muszą zwrócić uwagę na szereg kwestii związanych z prawem – m.in. na:

  1. Prawa autorskie

Czy nazwa, która zostanie stworzona, czy logo, które później powstanie będzie na tyle twórcze by można było mówić o utworze w myśl Ustawy o prawach autorskich – oraz, czy nie będzie naruszać cudzego utworu. Należy również zwrócić uwagę, czy mówimy o opracowaniu, czy tylko o inspirowaniu się cudzym utworem.

  1. Znaki towarowe

Kolejnym krokiem jest oczywiście sprawdzenie baz, czy dany znak towarowy nie został już zarejestrowany. Istotną kwestią jest również sprawdzenie czy nazwa lub logo może zostać zarejestrowane jako znak towarowy – jeżeli tak, to jaka będzie przysługiwała właścicielowi znaku ochrona, czy będziemy mieli do czynienia ze znakiem towarowym słownym, graficznym, czy słowno-graficznym.

  1. Czyny nieuczciwej konkurencji

Kolejna kwestia to przepisy wynikające bezpośrednio z Ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Ustawa ta wyszczególnia kilka sytuacji, w których możemy mówić o naruszeniach wynikających ze źle dokonanego namingu lub rebrandingu, np. naruszenie w wyniku wprowadzania w błąd co do towarów lub usług.

W dzisiejszym artykule przedstawię Wam informacje, które mają znaczenie przy tworzeniu nazwy w oparciu o przepisy, które zaznaczyłem powyżej – przeczytanie tego artykułu pozwoli Wam, już na tym etapie być świadomym, jak ważne jest prawo przy tworzeniu nazwy firmy lub produktu oraz na co należy zwrócić uwagę – krok po kroku.

Prawa autorskie – plagiat i inspiracja

Czym są prawa autorskie oraz, że dzielą się na majątkowe i osobiste możecie przeczytać w artykule “Autorskie prawa majątkowe i osobiste – czym są?“.

Co można uznać za plagiat, a co za inspirację i, że nie istnieją konkretne, jasno sprecyzowane granice pomiędzy tymi dwoma, możesz przeczytać w artykule “Plagiat, inspiracja i opracowanie“.

Co grozi za naruszenie majątkowych i osobistych prawach autorskich możesz przeczytać w artykule: “Odpowiedzialność za naruszenie praw autorskich – co możesz zrobić“.

Prawa autorskie w praktyce tworzenia nazwy marki

W pierwszej kolejności, należy zastanowić się, czy w ogóle możemy mówić o utworze w każdym przypadku – w przypadku konkretnej nazwy, która zostanie wymyślona. Nie każda nazwa – w tym logo – będzie objęte zakresem prawa autorskiego, a więc nie każdy wytwór człowieka będzie podlegał ochronie na tej podstawie.

Należy pamiętać, że utworem jest każdy przejaw działalności twórczej człowieka o indywidualnym charakterze – przy czym twórczy i indywidualny charakter są na tyle istotne, że mogą wpłynąć na ochronę nazwy marki w przypadku jej naruszenia.

Tak więc podaje się dwie główne cechy utworu:

– musi być on uzewnętrzniony – naturalne jest, że ochrony nie można zapewnić czemuś co pozostaje w głowie autora oraz

– musi posiadać indywidualny charakter – autor musi wykazać się kreatywną działalnością, nie może powtarzać, kopiować innego utworu.

Także, jeżeli osoba tworząca nową nazwę, przypadkiem stworzy coś, co będzie oparte o inne dzieło niebędące utworem, nie będzie ona mogła na tej podstawie dochodzić swoich praw.

Oczywiście, jak pewnie wiesz, nie można sprawdzić w żadnym rejestrze, czy dane dzieło jest utworem. Dzieło staje się utworem z mocy prawa – a nie poprzez decyzję twórcy lub właściwego organu.

Jak sprawdzić, czy nazwa jest zastrzeżona jako znak towarowy?

Istnieje wiele metod sprawdzania, czy dana nazwa jest zastrzeżona jako znak towarowy. Możesz oczywiście skorzystać z ogólnodostępnych i znanych form sprawdzania np. Google Search, Google Images. Możesz również szukać czy domena, która została stworzona jest już zajęta, czy nie.

Inną metodą sprawdzenia, czy dana nazwa jest jakkolwiek zastrzeżona jest oczywiście przeszukanie baz dotyczących znaków towarowych. Urząd Patentowy Rzeczpospolitej Polskiej (UPRP) prowadzi otwarty rejestr zarejestrowanych znaków towarowych. Znajdziesz go pod adresem:

https://grab.uprp.pl/PrzedmiotyChronione/

Na poziomie Unii Europejskiej prowadzona przez Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) jest baza pod adresem:

https://euipo.europa.eu/eSearch/#advanced/trademarks

Natomiast, na poziomie światowym, istnieją bazy znaków towarowych w każdym z tych krajów, gdzie technologia idzie w parze z prawem – i z rejestracją znaków towarowych. Ogólna baza zarejestrowanych znaków towarowych prowadzona jest przez Trademark Association (TM Trademark) pod adresem:

http://tmclass.tmdn.org/
http://www.wipo.int/madrid/monitor/en/
http://www.wipo.int/branddb/en/index.jsp

W każdej z powyższych zalinkowanych baz można sprawdzić, czy znak towarowy jest zarejestrowany, przez kogo i w jakich klasach –  znajdziesz tam również informację dot. praw, które już wygasły.

Kiedy możemy zarejestrować nazwę jako znak towarowy?

Znaki towarowe zostały uregulowane w Prawie własności przemysłowej na poziomie Polski, a w Unii Europejskiej w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 207/2009 z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego.

Przepisy te, definiują znaki towarowe w sposób bardzo zbliżony. Dzisiaj, dla uproszczenia przyjmijmy więc, że znakiem towarowym jest każde oznaczenie, symbol, które można przedstawić w sposób graficzny, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżnienia towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa.

W związku z powyższym, nazwę można zarejestrować jako znak towarowy, jeżeli spełni się pewne przesłanki:

  1. można ją przedstawić w sposób graficzny
  2. jest wystraczająco odróżniająca.

Jako ciekawostka do pierwszej przesłanki, pamiętaj, że znak towarowy powinniśmy rozumieć dość szeroko. Nie tylko jako coś postrzegalnego wzrokowo, możemy brać pod uwagę wszystkie nasze zmysł m. in. słuch, węch. Jednak należy pamiętać, że musi być on możliwy do przedstawienia w sposób graficzny.

W wyroku ETS (sygn. C-273/00) w sprawie Ralf Sieckamann przeciwko Deutsches Patent- und Markenamt z dnia 12 grudnia 2002r. ETS uznał natomiast, że „W odniesieniu do znaku węchowego, wymogów przedstawienia w formie graficznej nie spełnia formuła chemiczna poprzez opis, złożenie próbki zapachowej bądź poprzez kombinację obu tych elementów”

Także, jeżeli będziesz chciał zarejestrować zapach jako nowy brand firmy i jej znak rozpoznawczy, będziesz musiał zmierzyć się z przeciwnościami losu i prawa.

W odniesieniu do drugiej przesłanki znak towarowy musi się dostatecznie odróżniać, posiadać strukturę, która zawiera cechy charakterystyczne i nadaje się do identyfikacji od jakiego przedsiębiorcy pochodzi.  Znak taki musi być, więc fantazyjny, oryginalny. Nie może odnosić się do nazw rzeczy np. stół, czy też przymiotników np. „najlepszy”.

Dlatego stosowanie takich określeń, czy nazw, których nie będzie można zarejestrować jako znak towarowy wydaje się błędem.

Wprowadzanie w błąd

Następną, nie mniej ważną kwestią są przepisy Ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Generalna zasada zawarta w ww. ustawie uznaje za czyn nieuczciwej konkurencji działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli takie zachowanie miałoby zagrażać lub naruszać interes innego przedsiębiorcy lub klienta.

Ustawa ta bezpośrednio wskazuje, że:

  • wprowadzanie w błąd co do towarów i usług innego przedsiębiorcy
  • fałszywe lub oszukańcze oznaczenie pochodzenia geograficznego towarów albo usług,
  • wprowadzające w błąd co do oznaczenie przedsiębiorstwa
  • naśladownictwo produktów

są sprzeczne z prawem. Mogą one znaleźć swoje zastosowanie do wadliwie wykonanego researchu i samego namingu.

Należy pamiętać, że jest to tylko przykładowy katalog czynów przed jakimi należy się wystrzegać. Jeżeli jakaś sytuacja nie została wskazana wprost w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, ustawa ta przewiduje ogólną definicję czynu nieuczciwej konkurencji, do której poszkodowany zawsze może się odnieść (art. 3 UZNK).

Działania opisane powyżej są oceniane biorąc pod uwagę punkt widzenia przeciętnego odbiorcy, a nie przedsiębiorcy – czy prawnika.

Oceniając, czy nie popełniamy czynu nieuczciwej konkurencji należy również pamiętać, że nie ma znaczenia w jakiej dziedzinie gospodarczej funkcjonujemy, należy brać pod uwagę wszelkie sektory i używane marki, co do których może dochodzić do wprowadzenia w błąd, czy konfuzji.

Rebranding a prawo twórcy

Ostatnią sprawą, którą chcą poruszyć w niniejszym artykule jest prawo autorskie twórcy logotypu – logotypu, który chcemy przekształcić.

Należy pamiętać, że jeżeli uprzednio nie uzyskałeś zgody na dokonywanie opracowań logo (prawa zależne) to nie możesz go modyfikować i przekształcać. Pozostaje tylko skorzystanie z inspiracji o której przeczytasz w artykule “Plagiat, inspiracja i opracowanie“.

 

Potrzebujesz indywidualnej pomocy prawnej?

Poszukujesz kogoś, kto rozwiąże Twój problem?

Napisz do mnie na a.szczudlo@snazykgranicki.pl!

 

Podsumowując, istnieje wiele kwestii, na które osoba zajmująca się tworzeniem nazw firm i produktów musi zwrócić uwagę. Oprócz poszukiwania inspiracji, prowadzenia rozmów z klientami, wyboru najlepszego rozwiązania – osoba ta musi zwrócić uwagę na to, by nie naruszać praw autorskich oraz innych praw osób trzecich.

Twórca nazwy nowego brandu lub rebrandingu może być pociągnięty do odpowiedzialności za to co wykona – wadliwie. Odszkodowania, pomimo tego, że dochodzone przed sądem i w prawdopodobnie długim czasie nie będą niskie. Dodatkowo, w samej umowie zamawiający może chcieć zabezpieczyć się na wypadek sytuacji naruszenia praw osób trzecich poprzez zawarcie odpowiednich postanowień i kar umownych. Należy o tym pamiętać.

Arkadiusz Szczudło

Arkadiusz Szczudło

Jestem prawnikiem w kancelarii Snażyk Korol Mordaka sp.k. Pomagam przedsiębiorcom i freelancerom z branży kreatywnej, a w szczególności mody i newtech. Z powodzeniem prowadzę dla nich blogi oraz liczne poboczne projekty (...) Możesz do mnie pisać na a.szczudlo@skmlegal.pl.

More Posts - Website - Twitter - Facebook - LinkedIn - YouTube - Instagram

Pin It on Pinterest