Jak długo powinna trwać ochrona majątkowych praw autorskich i po jakim czasie utwory winny trafiać do domeny publicznej? Określenie, jaki czas byłby właściwy dla utrzymywania ochrony autorskich praw majątkowych do utworów w rozumieniu prawa autorskiego, od zawsze stanowiło przedmiot dyskusji  pomiędzy twórcami, czy też wykonawcami ich praw, a użytkownikami domeny publicznej, czyli społeczeństwem.

Czy prawa te można wydłużać w nieskończoność? Przykładem doskonałym do analizy tego zagadnienia jest przykład Myszki Mickey.

Mickey Mouse Protection Act, czyli ochrona praw autorskich w USA

W XX w. Myszka Mickey miała trafić do domeny publicznej już dwukrotnie.

Zgodnie z ustanowioną w 1909 roku regulacją, ochrona prawna majątkowych praw autorskich w USA trwała 28 lat, z możliwością jego przedłużenia na kolejne 28 lat, w przypadku gdy twórca nadal żył. Ustawa ta zmieniona ustawą z 1976 roku, która weszła w życie w 1978 roku, wydłużała ten okres na czas życia autora plus 50 lat po jego śmierci, a w przypadku gdy prawa te należały do osoby prawnej (korporacji) do 75 lat. Ustawą z 1998 roku Copyright Term Extension Act (CTEA), po raz kolejny wydłużono ten okres o kolejne 20 lat. Ustawa ta rozciągnęła czas trwania praw Disneya przez co postać Myszki Mickey nie może być w pełni swobodnie wykorzystywana w domenie publicznej jak na razie do końca 2036 roku.

Czas trwania autorskich praw majątkowych w Polsce i w UE

Okres ochrony utworów również zmieniał się – w ustawie z 1926 roku było to 50 lat od śmierci autora, w ustawie z 1952 – lat 20, zmiany uchwalone w 1975 roku wydłużały te czas do 25 lat. W ustawie z 1994 roku wydłużono trwanie autorskich praw majątkowych do lat 50. Nowelizacja ustawy uchwalona w 2000 roku finalnie ustaliła okres ochrony na 70 lat od śmierci twórcy. Powyższy termin został ujednolicony i obowiązuje na terenie całej Unii Europejskiej.

Podsumowanie

Co w praktyce oznacza 70 – letni okres ochronny dot. majątkowych praw autorskich?

Wskazuje on czas, przez który nie ma możliwości swobodnego i nieodpłatnego korzystania z utworów objętych chroną. Wyjątek w tym zakresie stanowi fair use (czyli dozwolony użytek), którego zakres ostatnio uległ rozszerzeniu, zwiększając tym samym uprawnienia użytkowników domeny publicznej (np. prawo cytatu, o zmianach możesz przeczytać w Czym jest prawo cytatu?).

Magdalena Korol

Magdalena Korol

Jestem adwokatem i partnerem w kancelarii Snażyk Granicki sp.k. Specjalizuję się w obsłudze branży kreatywnej i Fashion Law. Jestem zapaloną podróżniczką łączącą podróże ze swoją sportową pasją – kitesurfingiem (…) Możesz do mnie pisać na m.korol@snazykgranicki.pl.

More Posts

Pin It on Pinterest