Autoreklama

Koniec autoreklamy



O szkodliwości nadużywania alkoholu oraz używania tytoniu nie trzeba współcześnie nikogo przekonywać. Co więcej, szkody z nimi związane dotykają nie tylko samych użytkowników tych produktów, lecz także osoby w ich najbliższym otoczeniu (np. poprzez bierne palenie), co generuje wysokie koszty społeczne (np. leczenie chorób nowotworowych, społeczne następstwa alkoholizmu). Naturalne jest więc dążenie władz państwowych do ograniczenia stosowania tych używek, które przejawia się m.in. w zakazach lub ograniczeniach ich reklamy.

Podmiotom, które je naruszają grożą poważne konsekwencje, dlatego prowadząc działalność w jakikolwiek sposób związaną z alkoholem lub tytoniem warto wykazywać się ich znajomością.

Kluczowe pojęcia w zakresie reklamy alkoholu

Przed przejściem do analizy samego zakazu, należy zastanowić się, co ustawodawca rozumie pod pojęciem „reklamy napojów alkoholowych”.Jest ono zdefiniowane w art. 21ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (dalej będzie nazywana „ustawą o wychowaniu w trzeźwości”) i oznacza:

publiczne rozpowszechnianie znaków towarowych napojów alkoholowych lub symboli graficznych z nimi związanych, a także nazw i symboli graficznych przedsiębiorców produkujących napoje alkoholowe, nieróżniących się od nazw i symboli graficznych napojów alkoholowych, służące popularyzowaniu znaków towarowych napojów alkoholowych; za reklamę nie uważa się informacji używanych do celów handlowych pomiędzy przedsiębiorcami zajmującymi się produkcją, obrotem hurtowym i handlem napojami alkoholowymi.

Oprócz tego, wyróżnia się też „promocję napojów alkoholowych”(zdefiniowaną w art. 21ust. 1 pkt 2 w/w ustawy), która oznacza: publiczną degustację napojów alkoholowych, rozdawanie rekwizytów związanych z napojami alkoholowymi, organizowanie premiowanej sprzedaży napojów alkoholowych, a także inne formy publicznego zachęcania do nabywania napojów alkoholowych.

Należy zauważyć, że oba wyżej podane pojęcia odnoszą się nie do alkoholu jako takiego, ale do „napojów alkoholowych”.Definicja takiego napoju również znajduje się w omawianej ustawie (art. 46) i stwierdza, że: napojem alkoholowym w rozumieniu niniejszej ustawy jest produkt przeznaczony do spożycia zawierający alkohol etylowy pochodzenia rolniczego w stężeniu przekraczającym 0,5% objętościowych alkoholu. Oznacza to, że w tym pojęciu nie mieszczą się produkty zawierające alkohol, lecz nieprzeznaczone do spożycia (np. płyny do spryskiwaczy) lub niebędące napojami (np. słodycze z alkoholem), co skutkuje nieobjęciem ich omówionym niżej zakazem reklamy i promocji.

Zakaz reklamy i promocji napojów alkoholowych

Zakaz wymieniony w tytule, ustawodawca umieścił w art. 131ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości:

Art. 131. 1. Zabrania się na obszarze kraju reklamy i promocji napojów alkoholowych, z wyjątkiem piwa, którego reklama i promocja jest dozwolona, pod warunkiem, że:
1)    nie jest kierowana do małoletnich;
2)    nie przedstawia osób małoletnich;
3)    nie łączy spożywania alkoholu ze sprawnością fizyczną bądź kierowaniem pojazdami;
4)    nie zawiera stwierdzeń, że alkohol posiada właściwości lecznicze, jest środkiem stymulującym, uspakajającym lub sposobem rozwiązywania konfliktów osobistych;
5)    nie zachęca do nadmiernego spożycia alkoholu;
6)    nie przedstawia abstynencji lub umiarkowanego spożycia alkoholu w negatywny sposób;
7)    nie podkreśla wysokiej zawartości alkoholu w napojach alkoholowych jako cechy wpływającej pozytywnie na jakość napoju alkoholowego;
8)    nie wywołuje skojarzeń z:

  1. atrakcyjnością seksualną,
  2. relaksem lub wypoczynkiem,
  3. nauką lub pracą,
  4. sukcesem zawodowym lub życiowym.

Jak widać, ustawodawca wyłączył spod ogólnego zakazu piwo, lecz nałożył na jego reklamę i promocję liczne obostrzenia.

Co ciekawe, ustawa nie zawiera definicji piwa– należy zatem w jej poszukiwaniu sięgnąć do ustawy o podatku akcyzowym, która w art. 94 stanowi, że: piwem w rozumieniu ustawy są wszelkie wyroby objęte pozycją CN 2203 00 oraz wszelkie wyroby zawierające mieszaninę piwa z napojami bezalkoholowymi, objęte pozycją CN 2206 00, jeżeli rzeczywista objętościowa moc alkoholu w tych wyrobach przekracza 0,5% objętości. Pozycje CB 2203 i CN 2206 zawarte są natomiast w załączniku do Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej i oznaczają odpowiednio piwo otrzymywane ze słodu oraz pozostałe napoje fermentowane (na przykład cydr, perry i miód pitny, saké); mieszanki napojów fermentowanych oraz mieszanki napojów fermentowanych i napojów bezalkoholowych, gdzie indziej niewymienione ani niewłączone. Należy przy tym pamiętać, że wyroby objęte kodem CN 2206 o mocy alkoholu przewyższającej 22% stanowią alkohol etylowy, a nie piwo (art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku akcyzowym).

Dodatkowe obostrzenia dotyczące reklamy lub promocji piwa ustawodawca zawarł w kolejnym ustępie art. 131ustawy o wychowaniu w trzeźwości:

Art. 131. 2. Reklama i promocja piwa, o której mowa w ust. 1,nie może być prowadzona:
1)    w telewizji, radiu, kinie i teatrze między godziną 6:00 a 20:00, z wyjątkiem reklamy prowadzonej przez organizatora imprezy sportu wyczynowego lub profesjonalnego w trakcie trwania tej imprezy;
2)    na kasetach wideo i innych nośnikach;
3)    w prasie młodzieżowej i dziecięcej;
4)    na okładkach dzienników i czasopism;
5)    na słupach i tablicach reklamowych i innych stałych i ruchomych powierzchniach wykorzystywanych do reklamy, chyba że 20% powierzchni reklamy zajmować będą widoczne i czytelne napisy informujące o szkodliwości spożycia alkoholu lub o zakazie sprzedaży alkoholu małoletnim;
6)    przy udziale małoletnich.

Na marginesie należy dodać, że procedowany obecnie przez Radę Ministrów projekt zmiany ustawy o wychowaniu w trzeźwości zakłada wydłużenie zakazu reklamy piwa z obecnej godziny 20:00 do godziny 23:00.

Wyżej wymienione zakazy i ograniczenia dotyczą bezpośredniej reklamy i promocji samych napojów alkoholowych.Ustawodawca jednak na tym nie poprzestał i w dalszych ustępach artykułu 131objął zakazem także tzw. reklamę pośrednią, czyli dotyczącą produktów, usług i podmiotów związanych z napojami alkoholowymi.

Art. 131. 3. Zabrania się reklamy, promocji produktów i usług, których nazwa, znak towarowy, kształt graficzny lub opakowanie wykorzystuje podobieństwo lub jest tożsame z oznaczeniem napoju alkoholowego lub innym symbolem obiektywnie odnoszącym się do napoju alkoholowego.
4. Zabrania się reklamy i promocji przedsiębiorców oraz innych podmiotów, które w swoim wizerunku reklamowym wykorzystują nazwę, znak towarowy, kształt graficzny lub opakowanie związane z napojem alkoholowym, jego producentem lub dystrybutorem.

Co ciekawe, zakaz reklamy pośredniej nie pojawił się równocześnie z zakazem reklamy bezpośredniej. Jego wprowadzenie było skutkiem (niejednokrotnie bardzo pomysłowego) omijania przez przedsiębiorców pierwotnego zakazu. Za sztandarowy przykład może posłużyć tu kampania reklamowa „Łódki Bols” (wykorzystano tu zbliżone brzmienie słów „łódka” i „wódka”), a także reklama Wypoczynkowej Turystyki Konnej Soplica (brzmienie skrótu tej nazwy: Wu-Te-Ka Soplica oraz narracja reklamy budziły jednoznaczne skojarzenia), czy też piosenka o Marioli o kocimspojrzeniu (reklamująca piwo Okocim).

Dozwolona reklama napojów alkoholowych

W tym wydawać by się mogło szczelnym murze zakazów, ustawodawca czyni wyłom i na postawie art. 131ust. 9 ustawy o wychowaniu w trzeźwości uchyla zakaz reklamy i promocji prowadzonej:

  1. w hurtowniach,
  2. na wydzielonych stoiskach lub w punktach prowadzących wyłącznie sprzedaż napojów alkoholowych (np. w popularnych „sklepach monopolowych”),
  3. na terenie punktów prowadzących sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży (np. barów).

W odniesieniu do przypadku z punktu drugiego, wymóg „wyłączności sprzedaży” nie oznacza, że dany punkt musi sprzedawać tylko napoje alkoholowe, by móc je u siebie reklamować. Definicja „sklepu branżowego ze sprzedażą napojów alkoholowych” zawarta w art. 21w/w ustawy stanowi, że jest to placówka, w której roczna wartość sprzedaży napojów alkoholowych stanowi nie mniej niż 70% wartości sprzedaży ogółu towarów w tym punkcie.

Odpowiedzialność za naruszenia zakazu

Na podstawie art. 131ust. 10, wcześniej omówione zakazy dotyczą osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, które uczestniczą w prowadzeniu reklamy w charakterze zleceniodawcy albo zleceniobiorcy niezależnie od sposobu i formy jej prezentacji. Jeżeli podmioty te dopuszczą się ich złamania, narażają się nakarę grzywny w wysokości od 10 000 do nawet 500 000 zł (art. 452ustawy o wychowaniu w trzeźwości).

Podsumowanie

Nie ma wątpliwości, że zakazy dotyczące reklamy alkoholu są rygorystyczne, w wielu wypadkach uniemożliwiające jej prowadzenie w ogóle. Takie uregulowanie omawianego zagadnienia jest jednak uzasadnione znaczną szkodliwością tych używek, zarówno w wymiarze indywidualnym, jak i społecznym.

Aby nie narażać się na odpowiedzialność karną za złamanie zakazu reklamy, przedsiębiorcy powinni przede wszystkim mieć świadomość obowiązujących przepisów, uważnie śledzić ich zmiany i pod tym kątem planować swoje działania.

Jeżeli mimo lektury niniejszego artykułu oraz ustaw, do których odsyła, pozostają jeszcze wątpliwości, najlepiej skorzystać z profesjonalnej pomocy prawnej.

Co ciekawe, duże koncerny alkoholi znajdują obejścia obowiązujących przepisów – co widać w telewizyjnych i internetowych reklamach alkoholi.

Jeżeli artykuł przydał Ci się, poszerzył Twoją wiedzę, udostępnij go proszę dalej. Będę wdzięczny.

ps. dzisiejszy artykuł powstał z pomocą zespołu naszej kancelarii :)

Autoreklama

Koniec autoreklamy



Magdalena Korol

Magdalena Korol

Jestem adwokatem i wspólnikiem w kancelarii Snażyk Korol Mordaka sp.k. Specjalizuję się w obsłudze branży kreatywnej i Fashion Law. Jestem zapaloną podróżniczką łączącą podróże ze swoją sportową pasją – kitesurfingiem (...) Możesz do mnie pisać na m.korol@skmlegal.pl.

More Posts

Pin It on Pinterest